۶ اکتبر ۲۰۲۵ - در سال گذشته، جایزه نوبل شیمی به پژوهشی تعلق گرفت که راه های نوینی را برای هدف گیری مولکولی در درمان بیماری های خودایمنی معرفی کرد. امسال نیز جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی به سه ایمونولوژیست تعلق گرفت که با کشف نقش سلول های Tتنظیمی در حفظ تحمل ایمنی، افق های تازه ای برای مهار پاسخ های ایمنی نا به جا گشودند. این دو دستاورد پیاپی نشان دهنده ی تمرکز روزافزون علم بر بازتعادل سیستم ایمنی به عنوان کلید درمان پایدار بیماری های خودایمنی مانند دیابت نوع ۱، لوپوس و ام‌اس است.
آشنایی پایه ای با ایمنی تحمل پذیر
برندگان امسال، پروفسور مری ای. برانکو، پروفسور فرد رمزدل و پروفسور شیمون ساکاگوچی، این جایزه را به خاطر «کشف هایشان در زمینه تحمل ایمنی محیطی» دریافت کردند.
اما تحمل ایمنی دقیقاً چیست؟
سیستم ایمنی بدن دائماً در حال مبارزه با میکروب ها، ویروس ها و سایر عوامل بیماری زا است. با این حال، بسیار مهم است که این سیستم فقط به عوامل خارجی حمله کند، نه به بافت های خود بدن.
تحمل ایمنی به توانایی سیستم ایمنی در تشخیص «خودی» از «غیرخودی» اشاره دارد، و از حمله به بافت های بدن جلوگیری می کند.یکی از بازیگران کلیدی در این فرآیند، سلول هایT تنظیمی(Tregs) هستند که پاسخ های ایمنی آسیب‌زا را سرکوب می کنند. این کشف، نقطه ی عطفی در ایمنی شناسی بود که از اواخر دهه ۹۰ آغاز شد.
تحمل ایمنی و دیابت نوع ۱
اگر با خواندن این توضیحات فکر کردید «خب، انگار سلول هایT تنظیمی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱درست کار نمی کنند»، کاملاً درست فکر کرده اید.
طی دهه ها پژوهش، مشخص شده کهTregs نقش حیاتی در پیشگیری از خودایمنی دارند. اگر بتوانیمTregs معیوب را ترمیم یا جایگزین کنیم، می توانیم روند پیشرفت دیابت نوع ۱را متوقف کنیم.
در دیابت نوع ۱، سلول های سیستم ایمنی به اشتباه به سلول هایβ پانکراس که انسولین تولید می کنند حمله می کند. رویکردهای درمانی ما در زمینه اصلاح بیماری شامل دو مسیر است:
1. سرکوب عوامل مهاجم: هدف قرار دادن سلول هایT وB مؤثر که به سلول های β حمله می کنند. این روش معمولاً نیازمند درمان مداوم برای حفظ سرکوب ایمنی است( مانند دارویteplizumab که می تواند شروع دیابت نوع ۱ را به طور میانگین سه سال به تأخیر بیاندازد).
2. تقویت تحمل ایمنی :افزایش یا القای Tregs برای شناسایی سلول هایبتای پانکراسبه عنوان «سلول های خودی»، و آموزش مجدد سیستم ایمنی برای توقف حمله. این رویکرد می تواند به تعادل پایدار یا دائمی سیستم ایمنی منجر شود و شاید روند بیماری را به طور کامل متوقف کند، نه فقط آن را به تأخیر بیاندازد.
پروفسور فرد رمزدل دانشمندی برجسته با ارتباطات عمیق با دیابت نوع ۱ است. او یکی از بنیان گذاران شرکت Sonoma Biotherapeutics، مدیر علمی سابق، و اکنون رئیس هیئت مشاوران علمی این شرکت است.
شرکتSonoma ، تقریباً به طور کامل بر تحمل ایمنی تمرکز دارد. آن ها در حال توسعه درمان های مهندسی شده مبتنی برTregs هستند تا تعادل سیستم ایمنی را بازگردانند و بیماری های خودایمنی و التهابی از جمله دیابت نوع ۱ را درمان کنند.
تبریک به همه ی برندگان برای کار خارق العاده شان- کاری که دانشمندان آن را در مسیر درمان دیابت نوع ۱به کار گرفته اند تا بتوانند سیستم ایمنی را برای همیشه متعادل کنند و به هدف نهایی یعنی درمان قطعی دیابت نوع 1، هرچه زودتر برسند.
منبع:
https://www.breakthrought1d.org/news-and-updates/the-nobel-prize-goes-to-immunologists-with-a-breakthrough-t1d-connection/ا